Mmk en Logo krijgen eigen Vlaams Besluit

De medisch milieukundigen (mmk) van het lokaal gezondheidsoverleg (Logo) werken in Vlaanderen aan een gezonder milieu. Ze werken samen met lokale actoren projecten en acties uit en ondersteunen hen bij milieugezondheidsproblemen. Belangrijke lokale actoren waarmee mmk’s samenwerken zijn lokale besturen, OCMW’s, scholen, huisartsen, intercommunales, provinciebesturen, e.a. Op 1 januari 2010 werd het nieuwe Besluit over de Logo’s van kracht. Dat besluit verankert de werking van Logo’s en mmk’s in wetgeving, maar zorgt tegelijk voor een paar veranderingen in de mmk werking. Wat dat betekent in de praktijk, kan je hieronder lezen.

Mart Verlaek
Stafmedewerker Gezondheid en Milieu VIGeZ

Logo en mmk in 2009

Sinds 2004 hebben de mmk’s hun standplaats bij het Logo. In 2009 bevatte Vlaanderen 26 Logo’s. De Logo’s hebben als voornaamste taak om lokaal te werken aan het bereiken van de gezondheidsdoelstellingen. Op dit moment zijn er door de Vlaamse overheid 6 thema’s als gezondheidsdoelstellingen vastgelegd voor de Logo’s.

Infectieziekten en vaccinatie
Borstkankeropsporing
Tabak, alcohol, drugs
Ongevallen in de privésfeer
Voeding & beweging
Depressie en zelfdoding

Logo en mmk in 2010

In 2009 verscheen een ministerieel besluit over de Logo’s. Dat besluit verankert de werking van de Logo’s en de mmk’s door middel van wetgeving. Een belangrijke verandering is dat er in 2010 nog 15 Logo’s zullen zijn. In 2009 waren dat er nog 26. De werking van de Logo’s blijft nog steeds geconcentreerd op de 6 gezondheidsdoelstelling en het 7e thema gezondheid en milieu wordt via het besluit toegevoegd aan hun werking. De MMK’s worden dus vanaf 2010 volwaardig teamlid van het Logo. Deze 7 doelstellingen realiseren de Logo’s in samenwerking met verschillende lokale partners, zoals gemeentebesturen, scholen, bedrijven, huisartsen, e.a.

Kaartje met de nieuwe Logo en mmk regio’s

Door de herschikking van de Logo’s krijgen sommige regio’s of gemeenten een andere mmk. De dienstverlening en werking verandert niet, maar de persoon kan veranderen. Je kan je mmk of je nieuwe mmk nog steeds terugvinden via www.mmk.be/regionaal.

Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie en Ziektepreventie (VIGeZ)

Vanaf 2010 ondersteunt het VIGeZ de mmk’s van het Logo in hun dagdagelijkse werking. De mmk’s kunnen bij het VIGeZ terecht bij de stafmedewerker gezondheid en milieu. Die vervult tegelijk ook een coördinerende rol op het gebied van gezondheid en milieu. Dat wil zeggen dat die stafmedewerker ervoor zorgt dat de mmk werking in de verschillende Logo’s toch op elkaar afgestemd is. Verder begeleidt hij de projectgroepen van de mmk’s en ontwikkelt hij Vlaamse projecten die de mmk’s lokaal kunnen gebruiken in hun werking. De stafmedewerker zorgt ook voor Vlaamse netwerking en is Vlaams aanspreekpunt voor de actoren die werken rond gezondheid en milieu. De stafmedewerker kan je bereiken via www.mmk.be.

Onveranderd : 3 trappen naar een gezond milieu in Vlaanderen

een beetje geschiedenis
Door het losbarsten van een aantal gezondheid-en-milieuschandalen (de dioxinecrisis, het Coca-Cola incident etc.) en de polemiek rond de huisvuilverbrandingsovens in Wilrijk en Sint-Niklaas, kwam het thema ‘Gezondheid en Milieu’ eind jaren negentig uitgebreid in het nieuws. Zo werd de nood aan de uitbouw van een nieuwe discipline, de medische milieukunde, duidelijk voelbaar.

In 2004 was het Vlaams Medisch Milieukundig Netwerk een feit. Het autonoom Vlaams Medisch Milieukundig netwerk beoogt zowel een maximale primaire preventie (voorkomen van gezondheidsproblemen ten gevolge van een verontreinigd leefmilieu) als secundaire preventie (tijdig opsporen van potentiële bedreigingen in het leefmilieu voor de volksgezondheid).

Medisch milieukundig netwerk
Het ganse netwerk streeft naar en is ontworpen voor een volwaardige participatie van diverse actoren en betrokkenen op vlak van gezondheid en milieu, zowel op lokaal als op Vlaams niveau:

Op lokaal niveau werden de LOGO’s, het lokaal gezondheidsoverleg, bemand met Medisch Milieukundigen, die instaan voor de ontwikkeling van een platform en overlegkader met artsen, apothekers, kinesisten, gemeenteambtenaren en belangengroepen. Ze vangen vragen en klachten op, signaleren ongewenste blootstelling van risicogroepen aan belastende milieufactoren, registreren milieugerelateerde gezondheidsklachten en zijn actief in voorlichting en risicocommunicatie en werken projecten en acties uit in samenwerking met de lokale partners.
Op de tweede trap staan de Afdeling Toezicht Volksgezondheid (voorheen de Vlaamse gezondheidsinspectie) en de Dienst Milieu & Gezondheid van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE). De Afdeling Toezicht Volksgezondheid adviseert de gezondheidsaspecten bij de aanvraag van een milieuvergunning. Ze bewaakt ook de kwaliteit van het luik gezondheid in milieueffectenrapporten. Afdeling Toezicht Volksgezondheid kan ook bij bedrijven controleren of ze de gestelde voorwaarden naleven. Verder signaleren ze medisch milieukundige probleemsituaties op basis van trends en ondersteunen ze de eerstelijnsfunctie van de Medisch Milieukundigen bij complexe dossiers. Tenslotte staat Afdeling Toezicht Volksgezondheid in voor de uitwisseling van gegevens met de derde trap van het netwerk.
De dienst Milieu & Gezondheid zorgt voor het noodzakelijke beleidsonderbouwend onderzoek, op basis waarvan beleidsvoorstellen worden uitgewerkt. De dienst zorgt, in samenwerking met alle betrokken afdelingen en/of diensten, voor de structurering, de opmaak en de uitvoering van een beleid gericht op het vermijden van negatieve gezondheidseffecten door milieuverontreiniging.
Deze derde trap bestaat uit het Steunpunt Milieu en Gezondheid, een vereniging van onderzoeksgroepen van alle Vlaamse universiteiten, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO), het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) en het Openbaar Psychiatrisch Ziekenhuis Geel. Hun strategische doelstellingen liggen op het vlak van beleidsondersteuning, surveillance en biomonitoring, toegepast milieu- en gezondheidsonderzoek en sociaal en gezondheidseconomisch onderzoek.

Taken en diensten van de mmk’s

De taken van de mmk’s worden door het nieuwe Besluit als volgt vastgelegd:

De medisch milieukundigen bij de Logo’s evenals Toezicht Volksgezondheid, zijn bevoegd om een onderzoek in te stellen naar potentiële gezondheidsrisico’s in en gezondheidsklachten door het binnenmilieu. Daartoe organiseren zij een dienstverlening die het mogelijk maakt om in woningen en in publiek toegankelijke gebouwen een onderzoek in te stellen. De medisch milieukundigen bij de Logo’s en Toezicht Volksgezondheid informeren, op specifiek verzoek of op eigen initiatief, de gezondheidswerkers en de burgers over de gezondheidsrisico’s die verbonden zijn aan vormen van vervuiling die aanwezig zijn in woningen of in publiek toegankelijke gebouwen. Zij verstrekken gerichte adviezen over het gezondheidsrisico van een onderzochte woning of van een publiek toegankelijk gebouw of van onderdelen ervan (het verwerven van inzicht in de gezondheidssituatie die gerelateerd is aan milieufactoren, en op verzoek van het agentschap of de minister een actueel beeld van die milieugerelateerde gezondheidssituatie geven).
het detecteren van potentiële milieugerelateerde gezondheidsproblemen en die signaleren aan het agentschap;
interne en externe communicatie voeren rond gezondheid en milieu bij alle betrokkenen;
op verzoek van het agentschap meewerken aan acties rond lokale milieugerelateerde gezondheid die gericht zijn op risicocommunicatie;
op locoregionaal vlak een eerstelijnsaanspreekpunt zijn voor de professionelen uit de gezondheidszorg, voor de preventieorganisaties en voor de individuele burger op het gebied van gezondheid en milieu;
een gemeentebestuur en het agentschap op de hoogte brengen als dreigende gezondheidsrisico’s als gevolg van het milieu in die gemeente worden gesignaleerd;
de eigen werking bekendmaken bij professionelen uit de gezondheidszorg en bij preventieorganisaties om informatie over milieugerelateerde gezondheid door te geven en een netwerk te vormen;
professionelen uit de gezondheidszorg en preventieorganisaties wegwijs maken in de bestaande methodieken en materialen over gezondheid en milieu;
het uitvoeren van preventieve taken die gericht zijn op de beïnvloedbare factoren van milieugerelateerde gezondheid, zoals informeren, voorlichten en sensibiliseren;
het lokaal initiëren en conceptualiseren van, alsook het bijdragen aan, het opzetten, het uitvoeren en het afstemmen van preventieprogramma’s binnen de milieugerelateerde gezondheidszorg;
het ondersteunen en adviseren van onder meer professionelen uit de gezondheidszorg, de preventieorganisaties en de gemeentebesturen bij potentiële milieugerelateerde gezondheidsproblemen;
het detecteren en ter harte nemen van ongerustheid over milieu en gezondheid;
het uitwerken van een voorstel van plan van aanpak voor milieugerelateerde gezondheidsvraagstukken;
medewerking verlenen aan de coördinator van de eerstelijnsfunctie van het Vlaams medisch milieukundig netwerk.